Αποποίηση Κληρονομιάς, Προθεσμίες, Χρέη Και Τι Ισχύει Από Τον Σεπτέμβριο 2026

Η αποποίηση είναι μονομερής δήλωση ότι δεν αποδέχεστε την κληρονομιά. Δεν χρειάζεται αιτιολογία. Η κληρονομιά αντιμετωπίζεται ως ενιαίο σύνολο, περιουσία και χρέη μαζί. Δεν γίνεται μερική αποποίηση μόνο των χρεών ή μόνο ενός ακινήτου.

Η καταβολή εξόδων κηδείας, η επιμέλεια δημοσίευσης διαθήκης και η σύνταξη απογραφής, από μόνες τους, δεν θεωρούνται αποδοχή. Το λέει ρητά το νέο άρθρο 1847 ΑΚ. Αυτό έχει σημασία τις πρώτες ημέρες, όταν η οικογένεια πληρώνει την τελετή χωρίς να έχει αποφασίσει για την κληρονομιά.

Αυτό το κείμενο είναι ενημερωτικό. Δεν αποτελεί νομική γνωμοδότηση. Για χρέη, ανήλικους, διαθήκη ή ακίνητα χρειάζεστε δικηγόρο. Εμείς εκδίδουμε τη ληξιαρχική πράξη και τα έγγραφα της κηδείας.

Η προθεσμία δεν άλλαξε. Είναι 4 μήνες από τότε που πληροφορηθήκατε την επαγωγή και τον λόγο της, άρθρο 1845 ΑΚ όπως διαμορφώθηκε με τον ν. 5303/2026. Αν υπάρχει διαθήκη ή άλλη διάταξη τελευταίας βούλησης, η προθεσμία δεν ξεκινά πριν από τη δημοσίευσή της.

• Χωρίς διαθήκη, κάτοικος Ελλάδας: 4 μήνες από τη γνώση
• Με διαθήκη: 4 μήνες από τη δημοσίευση
• Τελευταία κατοικία του θανόντος στο εξωτερικό, ή εσείς στο εξωτερικό όταν άρχισε η προθεσμία: 1 έτος

Αν αποποιηθείτε, η κληρονομιά επάγεται σε εκείνον που θα είχε κληθεί αν δεν ζούσατε κατά τον θάνατο. Ο επόμενος έχει τη δική του προθεσμία. Γι αυτό σε οικογένειες με χρέη συχνά αποποιούνται με σειρά, από τον πρώτο καλούμενο προς τα κάτω.

Η δήλωση κληρονομιάς στην ΑΑΔΕ είναι άλλη πράξη, με προθεσμία 9 μηνών. Δεν αποποιείστε στην εφορία. Δεν δηλώνετε φόρο στο Πρωτοδικείο. Οικογένειες που περιμένουν «τους 9 μήνες» χάνουν την τετράμηνη προθεσμία του δικαστηρίου. Για τα έγγραφα της τελετής δείτε και τα δικαιολογητικά ΕΦΚΑ.

Μετράει η ημερομηνία θανάτου, όχι η ημερομηνία της δήλωσης. Ο ν. 5303/2026, ΦΕΚ Α 81/22.5.2026, εφαρμόζεται σε κληρονομίες προσώπων που πεθαίνουν τη 16.9.2026 ή μετά, άρθρο 41. Για θανάτους πριν από εκείνη την ημέρα ισχύει το παλιό δίκαιο.

Πριν από τις 16.9.2026, αν περνούσε άπρακτη η προθεσμία, γινόσασταν κληρονόμος και ευθυνόσασταν για τα χρέη και με την προσωπική σας περιουσία. Η προστασία ήταν η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής, μέσα στην ίδια τετράμηνη προθεσμία. Όποιος είχε τέτοια υπόθεση ανοιχτή, ρωτάει δικηγόρο με βάση το παλιό καθεστώς.

Από 16.9.2026 ο κανόνας αντιστρέφεται. Αν περάσει η προθεσμία, η κληρονομιά θεωρείται αποδεκτή, άρθρο 1848 ΑΚ. Δεν ευθύνεστε όμως με την ατομική σας περιουσία για τις υποχρεώσεις της κληρονομιάς, άρθρο 1892 ΑΚ. Υπέγγυα είναι η κληρονομιαία περιουσία. Αυτό δεν σημαίνει ότι η αποποίηση έγινε περιττή. Μένετε κληρονόμος, με διαχείριση, δανειστές και φορολογικές υποχρεώσεις.

Προσωπική ευθύνη επιστρέφει σε εξαιρέσεις. Αν δηλώσετε στη γραμματεία ότι θα διαχειρίζεστε και θα διαθέτετε την κληρονομιά ελεύθερα. Αν διαθέσετε αντικείμενα χωρίς δικαστική άδεια, πριν από απόφαση εκκαθάρισης. Αν από υπαιτιότητά σας μειωθεί η αξία της κληρονομιάς. Αν εξοφλήσετε κληροδοσίες πριν τους δανειστές του θανόντος. Τα λέει το άρθρο 1895 ΑΚ. Μην πουλάτε και μην μεταβιβάζετε τίποτα χωρίς δικηγόρο.

Αν υπάρχουν χρέη, το δικαστήριο της κληρονομίας μπορεί να διατάξει δικαστική εκκαθάριση, άρθρο 1893 ΑΚ, ύστερα από αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον. Εκκαθαριστής ορίζεται δικηγόρος από ειδικό κατάλογο, όχι ο κληρονόμος. Αυτό το στήνει δικηγόρος, όχι το γραφείο τελετών.

Η δήλωση γίνεται στον γραμματέα του δικαστηρίου της κληρονομίας, άρθρο 1846 ΑΚ. Για την Ξάνθη, αρμόδιο είναι το Πρωτοδικείο Ξάνθης όταν ο θανών είχε εκεί την τελευταία κατοικία, συνήθως με ραντεβού. Τα ειρηνοδικεία καταργήθηκαν και οι αποποιήσεις πέρασαν στα πρωτοδικεία. Αν δηλώνετε μέσω αντιπροσώπου, χρειάζεται ειδικό συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο.

Η αποποίηση μετά την προθεσμία είναι άκυρη. Είναι άκυρη και αν έχετε ήδη αποδεχθεί, ρητά ή σιωπηρά, ή αν γίνει υπό αίρεση, με προθεσμία ή για μέρος μόνο της κληρονομιάς. Η αποδοχή και η αποποίηση είναι αμετάκλητες. Για πρακτική διευκρίνιση στα έγγραφα της τελετής, επικοινωνήστε μαζί μας.

Τα δικαστήρια ζητούν, κατά κανόνα, τα ίδια βασικά έγγραφα. Μπορεί να υπάρχουν μικρές διαφορές ανά γραμματεία:

• Αστυνομική ταυτότητα του κληρονόμου
• Ληξιαρχική πράξη θανάτου
• Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών
• Πιστοποιητικό περί δημοσίευσης ή μη διαθήκης
• Μεγαρόσημα

Ζητήστε αρκετά αντίγραφα ληξιαρχικής πράξης μόλις εκδοθεί. Το ίδιο έγγραφο πάει στο Πρωτοδικείο, στην ΑΑΔΕ, στον e-ΕΦΚΑ και στην τράπεζα. Για την έκδοση, δείτε τη σελίδα δικαιολογητικών του γραφείου.

Για ανήλικο κληρονόμο μην προχωρήσετε μόνοι. Ο επίτροπος δεν αποποιείται χωρίς γνωμοδότηση εποπτικού συμβουλίου και άδεια δικαστηρίου, άρθρο 1625 ΑΚ. Οι γονείς δεν δηλώνουν ελεύθερη διαχείριση της κληρονομιάς χωρίς δικαστική άδεια, άρθρο 1527 ΑΚ. Κάθε τέτοια περίπτωση θέλει δικηγόρο από την πρώτη εβδομάδα.

Παράλληλα τρέχουν συχνά η σύνταξη λόγω θανάτου και τα έξοδα κηδείας στον ΕΦΚΑ. Είναι άλλες διαδικασίες, σε άλλον φορέα. Για τις πρώτες ενέργειες μετά τον θάνατο, δείτε τον οδηγό θανάτου στο σπίτι ή στο νοσοκομείο.

Αναλαμβάνουμε την κηδεία και τα πρώτα έγγραφα. Δεν συντάσσουμε δήλωση αποποίησης και δεν εκπροσωπούμε στο Πρωτοδικείο. Αν είστε μέσα σε αυτές τις εβδομάδες και χρειάζεστε αντίγραφα, καλέστε μας. Γραφείο στην Ξάνθη, Καπνεργάτων 16, Τρ. Μιχαηλίδη 2.