Δήλωση Κληρονομιάς, Προθεσμία, Διαδικασία Και Διαφορά Από Την Αποποίηση

Είναι η δήλωση φόρου κληρονομιάς προς τη φορολογική διοίκηση. Υπόχρεος είναι ο κληρονόμος ή ο κληροδόχος. Ο φόρος υπολογίζεται ανάλογα με την καθαρή αξία της μερίδας και τη συγγένεια, σε τρεις κατηγορίες, σύμφωνα με τον Κώδικα που κυρώθηκε με τον ν. 2961/2001. Δεν δηλώνετε «αν θέλετε την κληρονομιά». Δηλώνετε την κτήση αιτία θανάτου για φορολογικούς λόγους.

Η ΑΑΔΕ ορίζει ότι φόρος επιβάλλεται σε περιουσία στην Ελλάδα, σε κινητή περιουσία στο εξωτερικό που ανήκει σε Έλληνα, και σε κινητή περιουσία αλλοδαπού που κατοικούσε στην Ελλάδα. Από την αξία εκπίπτουν χρέη του θανόντος, κατ αναλογία κάθε μερίδας, εφόσον δεν ορίστηκε διαφορετικά από τον διαθέτη.

Αυτό το κείμενο είναι ενημερωτικό. Δεν αποτελεί νομική ή φορολογική γνωμοδότηση. Για ακίνητα, επιχειρήσεις, διαθήκες και ανηλίκους χρειάζεστε δικηγόρο και, συνήθως, λογιστή. Εμείς εκδίδουμε τη ληξιαρχική πράξη και τα έγγραφα της κηδείας, που είναι η βάση και για τις δύο διαδικασίες.

Το άρθρο 62 του ν. 2961/2001 ορίζει δύο βασικές προθεσμίες. Εννέα μήνες, αν ο κληρονομούμενος απεβίωσε στην Ελλάδα. Ένα έτος, αν απεβίωσε στην αλλοδαπή ή αν ο κληρονόμος διέμενε στην αλλοδαπή κατά τον χρόνο θανάτου. Αν σε αυτή τη δεύτερη περίπτωση ο κληρονόμος πάρει στην κατοχή του τα αντικείμενα μέσα στους πρώτους εννέα μήνες, η ετήσια προθεσμία μειώνεται σε εννέα μήνες από την κατάληψη.

Η προθεσμία ξεκινά, κατά κανόνα, από τον θάνατο για τους εξ αδιαθέτου κληρονόμους, δηλαδή όταν δεν υπάρχει διαθήκη. Από τη δημοσίευση της διαθήκης για τους εκ διαθήκης κληρονόμους. Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως επιδικία ή αναβλητική αίρεση, ο χρόνος φορολογίας μετατίθεται.

Η δήλωση υποβάλλεται στη ΔΟΥ της τελευταίας κατοικίας του κληρονομουμένου. Αν κατοικούσε στο εξωτερικό, στην αρμόδια ΔΟΥ κατοίκων εξωτερικού. Ψηφιακά, όπου έχει ενταχθεί η περίπτωση, γίνεται μέσω της εφαρμογής myPROPERTY στην πύλη myAADE, σύμφωνα με τις αποφάσεις του Διοικητή της ΑΑΔΕ. Ό,τι δεν έχει ενταχθεί στην εφαρμογή, υποβάλλεται με άλλον προβλεπόμενο τρόπο.

Η αποποίηση κληρονομιάς γίνεται στη γραμματεία του Πρωτοδικείου, στην Ξάνθη στο Πρωτοδικείο Ξάνθης αν εκεί είχε την τελευταία κατοικία ο θανών. Προθεσμία 4 μηνών από τη γνώση της επαγωγής, 1 έτος σε κατοικία εξωτερικού. Αν περάσει άπρακτη, θεωρείστε ότι αποδεχθήκατε. Από 16.9.2026 αυτό δεν σημαίνει αυτόματα προσωπική ευθύνη για τα χρέη. Το αναλύει ο οδηγός αποποίησης.

Η δήλωση φόρου είναι άλλη υποχρέωση, στην ΑΑΔΕ, με άλλη προθεσμία. Δεν «αποποιείστε» με μια δήλωση στην εφορία. Δεν «δηλώνετε φόρο» στο Πρωτοδικείο. Οι δύο προθεσμίες δεν συνδέονται. Μπορεί να αποποιηθείτε εγκαίρως και να μην έχετε φορολογική υποχρέωση ως κληρονόμος. Μπορεί να αποδεχθείτε, σιωπηρά ή ρητά, και να οφείλετε δήλωση εντός 9 μηνών.

Σύγχυση των δύο κοστίζει. Οικογένειες που περιμένουν «τους 9 μήνες της εφορίας» για να αποποιηθούν, έχουν ήδη χάσει την τετράμηνη προθεσμία του δικαστηρίου. Γι αυτό το λέμε από την πρώτη εβδομάδα, μαζί με τα έγγραφα της κηδείας.

Δηλώνεται η κληρονομιαία περιουσία, ακίνητα, καταθέσεις, κινητά, συμμετοχές, κατά την εικόνα που προκύπτει από τίτλους και τραπεζικά δεδομένα. Η ΑΑΔΕ κατατάσσει τους δικαιούχους σε κατηγορίες. Στην Α κατηγορία εντάσσονται σύζυγος ή μέρος συμφώνου συμβίωσης, τέκνα, εγγόνια και γονείς. Υπάρχουν απαλλαγές, μεταξύ αυτών ποσό 400.000 ευρώ ανά δικαιούχο για σύζυγο, μέρος συμφώνου και ανήλικα τέκνα, με τον όρο πενταετούς έγγαμης συμβίωσης για τον επιζώντα σύζυγο, και απαλλαγή πρώτης κατοικίας υπό προϋποθέσεις.

Ο φόρος, όταν προκύπτει, καταβάλλεται κατά κανόνα σε 12 ίσες διμηνιαίες δόσεις, καθεμία όχι κάτω των 500 ευρώ πλην της τελευταίας. Εφάπαξ καταβολή εντός της πρώτης δόσης, όταν το ποσό είναι πάνω από 500 ευρώ, έχει έκπτωση 5%, σύμφωνα με την ΑΑΔΕ. Τα ακριβή ποσά υπολογίζονται εξατομικευμένα. Εδώ δεν μπαίνουν νούμερα «μέσου φόρου».

Για αναπηρία 67% και άνω προβλέπεται μείωση 10% επί του φόρου, με τις εξαιρέσεις που ορίζει ο νόμος. Κοινές τραπεζικές καταθέσεις με συνδικαιούχους έχουν ειδική απαλλαγή μετά τον θάνατο ενός εξ αυτών, υπό όρους. Αυτά τα σημεία τα ελέγχει ο λογιστής σας πάνω στα πραγματικά στοιχεία, όχι ένα άρθρο στο διαδίκτυο.

Η ΑΑΔΕ ζητά, κατά κανόνα, ληξιαρχική πράξη θανάτου, στοιχεία των κληρονόμων, τίτλους ακινήτων όπου υπάρχουν, και ό,τι αποδεικνύει κινητά και καταθέσεις. Η ακριβής λίστα εξαρτάται από το αν υπάρχει διαθήκη, ακίνητο, επιχείρηση ή περιουσία στο εξωτερικό. Η ψηφιακή εφαρμογή myPROPERTY ζητά διαφορετικά πεδία αν η δήλωση συνοδεύεται από συμβόλαιο.

Από την πλευρά της κηδείας, χρειάζεστε αρκετά αντίγραφα ληξιαρχικής πράξης. Το ίδιο έγγραφο πάει στον e-ΕΦΚΑ, στην ΑΑΔΕ, στην τράπεζα και, αν γίνει αποποίηση, στο Πρωτοδικείο. Ζητήστε τα αντίγραφα μόλις εκδοθεί η πράξη, όχι την τελευταία εβδομάδα της προθεσμίας.

Μην ανεβάζετε στην εφαρμογή έγγραφα που δεν καταλαβαίνετε. Ένα λάθος σε μερίδα ή σε αξία ακινήτου διορθώνεται δυσκολότερα από μια καθυστερημένη αλλά σωστή δήλωση. Εδώ σταματά η δουλειά του γραφείου τελετών και ξεκινά του λογιστή.

Για ανήλικο κληρονόμο η αποποίηση έχει ειδική δικαστική άδεια. Η δήλωση φόρου γίνεται από τον νόμιμο αντιπρόσωπο. Μην προχωρήσετε χωρίς δικηγόρο. Το ίδιο ισχύει αν υπάρχει διαθήκη υπό δημοσίευση, περιουσία στο εξωτερικό, ή επιχείρηση του θανόντος.

Παράλληλα τρέχουν συχνά η σύνταξη λόγω θανάτου στον e-ΕΦΚΑ και τα έξοδα κηδείας. Είναι τρίτη και τέταρτη διαδικασία, με άλλα έντυπα. Η ληξιαρχική πράξη θανάτου είναι το κοινό έγγραφο. Ζητήστε αρκετά αντίγραφα από την πρώτη ημέρα.

Αναλαμβάνουμε την κηδεία, την έκδοση και συγκέντρωση των πρώτων εγγράφων, και σας λέμε ποιες προθεσμίες ανοίγουν. Δεν συντάσσουμε δήλωση φόρου κληρονομιάς και δεν κάνουμε αποποίηση στο Πρωτοδικείο. Σας παραπέμπουμε σε δικηγόρο όταν το θέμα το απαιτεί, ιδίως αν υπάρχουν χρέη, ανήλικοι ή ακίνητα.

Αν είστε στη μέση αυτών των εβδομάδων και χρειάζεστε τα έγγραφα της τελετής, επικοινωνήστε μαζί μας. Για το γραφείο στην Ξάνθη, Καπνεργάτων 16, Τρ. Μιχαηλίδη 2.