Ο κληρονόμος αποκτά την κληρονομιά αυτοδίκαια με τον θάνατο, αλλά για τα ακίνητα χρειάζεται αποδοχή με δημόσιο έγγραφο και μεταγραφή. Η αποδοχή γίνεται ρητά, σιωπηρά ή θεωρείται ότι έγινε όταν περάσει η προθεσμία αποποίησης των 4 μηνών. Εδώ εξηγούμε τι σημαίνει κάθε τρόπος, πότε θέλετε συμβολαιογράφο, ποια έγγραφα και ποια έξοδα να περιμένετε. Το γραφείο τελετών αναλαμβάνει την κηδεία και τα πρώτα έγγραφα, όχι την πράξη αποδοχής.
Τι είναι η αποδοχή κληρονομιάς
Με τον θάνατο, η κληρονομιά περνά αυτοδίκαια στον κληρονόμο. Το λέει το άρθρο 1844 ΑΚ, όπως ισχύει με τον ν. 5303/2026. Δεν χρειάζεται να κάνετε κάτι για να γίνετε κληρονόμος. Ο ίδιος όμως ο νόμος κρατά μια επιφύλαξη για τα ακίνητα, το άρθρο 1198 ΑΚ. Εκεί η κυριότητα ολοκληρώνεται μόνο με μεταγραφή της αποδοχής.
Αποδοχή λοιπόν είναι η δήλωση ή η συμπεριφορά με την οποία δείχνετε ότι κρατάτε την κληρονομιά. Το αντίθετο είναι η αποποίηση κληρονομιάς, που γίνεται στο Πρωτοδικείο μέσα σε 4 μήνες. Οι δύο αποκλείουν η μία την άλλη. Αν αποδεχθείτε, ρητά ή σιωπηρά, η αποποίηση που θα ακολουθήσει είναι άκυρη, άρθρο 1847 ΑΚ.
Αυτό το κείμενο είναι ενημερωτικό. Δεν αποτελεί νομική γνωμοδότηση. Για συγκεκριμένη υπόθεση, ιδίως με ακίνητα, χρέη, διαθήκη ή ανήλικους, χρειάζεστε δικηγόρο ή συμβολαιογράφο. Εμείς αναλαμβάνουμε την κηδεία και τα πρώτα έγγραφα.
Οι τρεις τρόποι αποδοχής
- Ρητή αποδοχή. Δηλώνετε ότι αποδέχεστε, συνήθως με συμβολαιογραφική πράξη αποδοχής κληρονομιάς
- Σιωπηρή αποδοχή. Κάνετε πράξεις που δείχνουν ότι συμπεριφέρεστε ως κληρονόμος, χωρίς να το δηλώσετε
- Αποδοχή λόγω προθεσμίας. Αν περάσουν οι 4 μήνες χωρίς αποποίηση, η κληρονομιά θεωρείται αποδεκτή, άρθρο 1848 ΑΚ
Η ρητή δήλωση αποδοχής μπορεί να γίνει και στη γραμματεία του δικαστηρίου της κληρονομίας. Το προβλέπει το άρθρο 812 ΚΠολΔ, όπως διαμορφώθηκε με τον ν. 5303/2026, με την υποχρέωση να παρίσταται δικηγόρος. Για ακίνητα, το πρακτικό ερώτημα είναι ποιο έγγραφο θα μεταγραφεί. Αυτό το κρίνει ο δικηγόρος ή ο συμβολαιογράφος σας.
Η προθεσμία των 4 μηνών μετράει από τότε που μάθατε ότι κληρονομείτε και για ποιο λόγο. Γίνεται 1 έτος αν ο θανών είχε τελευταία κατοικία στο εξωτερικό ή αν εσείς ζούσατε στο εξωτερικό όταν άρχισε. Με διαθήκη, δεν ξεκινά πριν από τη δημοσίευσή της, άρθρο 1845 ΑΚ. Τις λεπτομέρειες τις έχει ο οδηγός αποποίησης.
Σιωπηρή αποδοχή, τι μετράει και τι όχι
Σιωπηρή αποδοχή είναι μια πράξη από την οποία φαίνεται καθαρά ότι θέλετε να κρατήσετε την κληρονομιά. Τυπικό παράδειγμα είναι να διαθέσετε ως δικό σας ένα αντικείμενο της κληρονομιάς. Αν δεν έχετε αποφασίσει ακόμα, μην πουλάτε, μην μεταβιβάζετε και μην εισπράττετε τίποτα χωρίς να ρωτήσετε δικηγόρο.
Ο νόμος λέει ρητά τι δεν θεωρείται αποδοχή από μόνο του. Το άρθρο 1847 ΑΚ αναφέρει:
- Την καταβολή των δαπανών της κηδείας
- Την επιμέλεια για τη δημοσίευση διαθήκης
- Τη σύνταξη απογραφής της κληρονομιάς
- Πράξεις διαχείρισης κατά το άρθρο 1856 παρ. 2 ΑΚ, για τις οποίες ισχύει τεκμήριο ότι δεν είναι αποδοχή
Αυτό ενδιαφέρει κάθε οικογένεια τις πρώτες ημέρες. Μπορείτε να πληρώσετε την τελετή και να κανονίσετε τα έξοδα κηδείας χωρίς να δεσμευτείτε για την κληρονομιά. Η απόφαση για αποδοχή ή αποποίηση μένει ανοιχτή μέχρι να λήξει η προθεσμία.
Πότε χρειάζεται συμβολαιογραφική πράξη και μεταγραφή
Όταν η κληρονομιά έχει ακίνητο, η αποδοχή που θα μεταγραφεί πρέπει να προκύπτει από δημόσιο έγγραφο, άρθρο 1195 ΑΚ. Στην πράξη αυτό είναι η συμβολαιογραφική πράξη αποδοχής κληρονομιάς. Χωρίς μεταγραφή, κατά τα άρθρα 1193 και 1198 ΑΚ, η κυριότητα στο ακίνητο δεν ολοκληρώνεται απέναντι σε όλους. Δεν μπορείτε να το πουλήσετε, να το δωρίσετε ή να το υποθηκεύσετε στο όνομά σας.
Η μεταγραφή γίνεται στο υποθηκοφυλακείο ή, όπου λειτουργεί Κτηματολόγιο, με καταχώριση στο κτηματολογικό γραφείο. Το Ελληνικό Κτηματολόγιο περιλαμβάνει την αποδοχή κληρονομιάς με συμβολαιογραφική πράξη στις πράξεις που καταχωρίζονται.
Αν η κληρονομιά έχει μόνο κινητά, όπως καταθέσεις, συνήθως δεν χρειάζεται συμβολαιογραφική πράξη. Η τράπεζα ζητά τα δικά της έγγραφα και την απόδειξη της δήλωσης φόρου. Ρωτήστε την τράπεζα πριν πάτε.
Ποια έγγραφα συγκεντρώνετε
Ο συμβολαιογράφος ζητά, κατά κανόνα, έγγραφα που αποδεικνύουν τον θάνατο, ποιοι είναι οι κληρονόμοι και τι περιλαμβάνει η κληρονομιά. Η ακριβής λίστα εξαρτάται από την υπόθεση:
- Ληξιαρχική πράξη θανάτου
- Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών ή κληρονομητήριο
- Πιστοποιητικό περί δημοσίευσης ή μη διαθήκης, και αντίγραφο της διαθήκης αν υπάρχει
- Πιστοποιητικό περί μη αποποίησης κληρονομιάς από το Πρωτοδικείο, που υπάρχει και ως υπηρεσία στο gov.gr
- Τη δήλωση φόρου κληρονομιάς στην ΑΑΔΕ
- Τίτλους ιδιοκτησίας και τα πιστοποιητικά που ζητούνται για το ακίνητο
Πριν από τα παραπάνω, μην ξεχάσετε το μητρώο του θανόντος στην εφορία. Δείτε τον οδηγό για το έντυπο Δ210 λόγω θανάτου. Ζητήστε επίσης αρκετά αντίγραφα της ληξιαρχικής πράξης από την πρώτη ημέρα, γιατί το ίδιο έγγραφο πάει σε πολλές υπηρεσίες.
Πόσο κοστίζει η αποδοχή κληρονομιάς
Δεν υπάρχει ένα σταθερό ποσό. Το κόστος εξαρτάται από την αξία και το είδος της περιουσίας, τον αριθμό των ακινήτων και τη συγγένεια με τον θανόντα. Δεν δίνουμε νούμερα, γιατί κάθε υπόθεση υπολογίζεται χωριστά. Οι κατηγορίες εξόδων είναι συνήθως αυτές:
- Φόρος κληρονομιάς, αν προκύπτει μετά τις απαλλαγές, που υπολογίζεται στη δήλωση της ΑΑΔΕ
- Αμοιβή συμβολαιογράφου για τη σύνταξη της πράξης αποδοχής
- Τέλη μεταγραφής στο υποθηκοφυλακείο ή καταχώρισης στο Κτηματολόγιο
- Κόστος πιστοποιητικών και αντιγράφων
- Αμοιβή δικηγόρου ή μηχανικού, όπου χρειάζεται
Ζητήστε γραπτή εκτίμηση από τον συμβολαιογράφο πριν ξεκινήσετε. Για τις απαλλαγές και τις δόσεις του φόρου, δείτε τον οδηγό για τη δήλωση κληρονομιάς.
Αποδοχή, φόρος και χρέη
Η δήλωση φόρου κληρονομιάς δεν είναι αποδοχή. Είναι φορολογική υποχρέωση στην ΑΑΔΕ, με προθεσμία 9 μηνών όταν ο θάνατος έγινε στην Ελλάδα. Υποβάλλεται μέσω της εφαρμογής myPROPERTY ή στη ΔΟΥ. Όταν υπάρχει συμβολαιογραφική πράξη, σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, τις δηλώσεις τις συμπληρώνει ο συμβολαιογράφος και τις υποβάλλουν ή τις αποδέχονται οι κληρονόμοι.
Για τα χρέη μετράει η ημερομηνία θανάτου. Για θανάτους από 16.9.2026, με τον ν. 5303/2026, ο κληρονόμος δεν ευθύνεται κατά κανόνα με την ατομική του περιουσία για τις υποχρεώσεις της κληρονομιάς, άρθρο 1892 ΑΚ, εκτός από τις εξαιρέσεις του νόμου. Για θανάτους πριν από εκείνη την ημέρα ισχύει το παλιό καθεστώς. Όλα αυτά αναλύονται στον οδηγό για την αποποίηση κληρονομιάς.
Η αποδοχή είναι αμετάκλητη, άρθρο 1855 ΑΚ. Ακύρωση γίνεται μόνο για πλάνη, απάτη ή απειλή, και το δικαίωμα σβήνει σε 6 μήνες. Η πλάνη για το πόσα έχει ή πόσα χρωστά η κληρονομιά δεν θεωρείται ουσιώδης. Γι αυτό μάθετε τι υπάρχει πριν υπογράψετε.
Τι κάνει το γραφείο τελετών
Αναλαμβάνουμε την κηδεία, την έκδοση της ληξιαρχικής πράξης και τα πρώτα έγγραφα. Δεν συντάσσουμε πράξη αποδοχής και δεν δίνουμε νομικές συμβουλές για την κληρονομιά. Σας λέμε όμως ποιες προθεσμίες ανοίγουν και ποια αντίγραφα να κρατήσετε.
Αν χρειάζεστε αντίγραφα ή βοήθεια με τα έγγραφα της τελετής, επικοινωνήστε μαζί μας. Το γραφείο βρίσκεται στην Ξάνθη, Καπνεργάτων 16, τηλ. 2541022765, κινητό 6973000468, όλο το 24ωρο.
Συχνές ερωτήσεις
- Ποια είναι η προθεσμία για αποδοχή κληρονομιάς;
- Για την αποδοχή δεν υπάρχει προθεσμία με την έννοια της λήξης. Υπάρχει προθεσμία για την αποποίηση, 4 μήνες από τη γνώση, ή 1 έτος με κατοικία στο εξωτερικό. Αν περάσει χωρίς αποποίηση, η κληρονομιά θεωρείται αποδεκτή. Η πράξη αποδοχής για ακίνητο μπορεί να γίνει και αργότερα, αλλά χωρίς μεταγραφή δεν μπορείτε να διαθέσετε το ακίνητο.
- Τι είναι η σιωπηρή αποδοχή κληρονομιάς;
- Είναι αποδοχή χωρίς δήλωση, μέσα από πράξεις που δείχνουν ότι συμπεριφέρεστε ως κληρονόμος. Η πληρωμή της κηδείας, η δημοσίευση διαθήκης και η απογραφή δεν μετράνε από μόνες τους ως αποδοχή, άρθρο 1847 ΑΚ.
- Πόσο κοστίζει η αποδοχή κληρονομιάς;
- Δεν υπάρχει σταθερό ποσό. Τα έξοδα είναι ο φόρος κληρονομιάς αν προκύπτει, η αμοιβή του συμβολαιογράφου, τα τέλη μεταγραφής ή καταχώρισης στο Κτηματολόγιο και τα πιστοποιητικά. Ζητήστε γραπτή εκτίμηση από τον συμβολαιογράφο.
- Χρειάζεται πράξη αποδοχής αν δεν υπάρχει ακίνητο;
- Συνήθως όχι. Η συμβολαιογραφική πράξη και η μεταγραφή αφορούν κυρίως ακίνητα. Για καταθέσεις η τράπεζα ζητά τα δικά της έγγραφα και τη δήλωση φόρου κληρονομιάς.
- Μπορώ να αποδεχθώ μόνο ένα μέρος της κληρονομιάς;
- Όχι. Αποδοχή για μέρος της κληρονομιάς είναι άκυρη, άρθρο 1849 ΑΚ. Εξαίρεση υπάρχει όταν καλείστε σε περισσότερες μερίδες, όπου ο νόμος επιτρέπει χωριστή απόφαση για κάθε μερίδα.
- Μπορώ να ανακαλέσω την αποδοχή;
- Όχι. Η αποδοχή είναι αμετάκλητη, άρθρο 1855 ΑΚ. Ακυρώνεται μόνο για πλάνη, απάτη ή απειλή, μέσα σε 6 μήνες, και η πλάνη για τα χρέη ή την περιουσία της κληρονομιάς δεν μετράει ως ουσιώδης.
- Είναι το ίδιο η αποδοχή με τη δήλωση κληρονομιάς;
- Όχι. Η δήλωση κληρονομιάς είναι η φορολογική δήλωση στην ΑΑΔΕ, με προθεσμία 9 μηνών. Η αποδοχή είναι πράξη του αστικού δικαίου. Για ακίνητο χρειάζεστε συνήθως και τα δύο.
Διαθέσιμοι 24 ώρες
Το γραφείο τελετών στην Ξάνθη Τελεταί Ελευθεριάδης, Καπνεργάτων 16, αναλαμβάνει κηδείες και μνημόσυνα, μαζί με όλες τις υπηρεσίες του, όλο το 24ωρο.