Η επιλογή ανάμεσα σε ταφή και αποτέφρωση είναι απόφαση της οικογένειας ή του ίδιου του ανθρώπου, αν έχει αφήσει σαφή δήλωση εν ζωή. Δεν είναι τεχνικό βήμα της τελετής. Στην Ξάνθη η ταφή παραμένει η συνήθης πρακτική. Η αποτέφρωση είναι νόμιμη και γίνεται σε αδειοδοτημένο κέντρο, με το πλησιέστερο στη Θράκη να λειτουργεί στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας.
Η διαφορά με μία ματιά
Στην ταφή η σορός ενταφιάζεται σε κοιμητήριο, συνήθως μετά από ορθόδοξη ακολουθία στον ναό. Στα κοιμητήρια της πόλης της Ξάνθης η παραχώρηση τάφου είναι επταετής, σύμφωνα με τον κανονισμό του Δήμου. Μετά ακολουθούν μνημόσυνα, επισκέψεις στον τάφο και, όταν λήξει η παραχώρηση, εκταφή ή ανανέωση.
Στην αποτέφρωση η σορός μεταφέρεται σε κέντρο αποτέφρωσης νεκρών. Δεν υπάρχει τάφος με την κλασική έννοια. Υπάρχει τεφροδόχος. Η διαδικασία, τα έγγραφα και το ΚΑΝ Αλεξάνδρειας περιγράφονται στον οδηγό μας για την αποτέφρωση σορού και οστών και στη σελίδα αποτέφρωσης. Αυτό το άρθρο δεν επαναλαμβάνει εκείνα τα βήματα. Εδώ μένει η απόφαση.
Νομικά, και οι δύο επιλογές είναι θεμιτές στην Ελλάδα. Το άρθρο 15 του ν. 4368/2016 επιτρέπει σε κάθε πρόσωπο να ορίσει με συμβολαιογραφική δήλωση τον τύπο της τελετής και τον τόπο ενταφιασμού ή την αποτέφρωση. Αν υπάρχει τέτοια δήλωση, οι οικείοι οφείλουν να συμμορφωθούν, ακόμη και αν διαφωνούν.
Τι ισχύει με την Εκκλησία και τα μνημόσυνα
Για πολλές οικογένειες στη Θράκη αυτό είναι το δυσκολότερο σημείο. Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος δεν αντιμετωπίζει την αποτέφρωση ως ισοδύναμη της ταφής. Στην πράξη, η Ιερά Σύνοδος έχει επιτρέψει την τέλεση τρισαγίου. Η πλήρης εξόδιος ακολουθία στον ναό, όπως γίνεται σε μια παραδοσιακή κηδεία, δεν είναι η συνήθης εκκλησιαστική τάξη για καύση.
Μετά την αποτέφρωση, στον τόπο μας ενημερώνουμε εξαρχής ότι δεν τελούνται τα συνήθη μνημόσυνα και τρισάγια που ακολουθούν την ταφή. Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια. Οικογένειες που θέλουν 40ήμερο, ετήσιο και τριετές στον τάφο, συχνά καταλήγουν στην ταφή ακριβώς γι αυτόν τον λόγο. Όποιος θέλει να καταλάβει την παράδοση των μνημοσύνων, διαβάζει τον οδηγό για το μνημόσυνο των 40 ημερών.
Αν η οικογένεια θέλει πολιτική τελετή χωρίς ιερέα, η απόφαση ταφής ή αποτέφρωσης παραμένει χωριστή. Μπορεί να γίνει πολιτική τελετή και μετά ταφή, ή πολιτική τελετή και μετά καύση. Δείτε τον οδηγό για την πολιτική κηδεία.
Τι γίνεται με την τέφρα
Μετά την αποτέφρωση η τέφρα παραδίδεται στην οικογένεια σε τεφροδόχο. Οι νόμιμες επιλογές είναι περιορισμένες. Δεν «σκορπίζεται όπου θέλουμε». Στην πράξη βλέπουμε φύλαξη σε οικογενειακό χώρο, κατάθεση σε τεφροφυλάκιο κοιμητηρίου όπου υπάρχει, ή ταφή της τεφροδόχου σε χώρο κοιμητηρίου. Η διασπορά επιτρέπεται μόνο όπου ο νόμος το προβλέπει, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Αυτό αλλάζει και τη σχέση με τον τόπο. Ο τάφος είναι σημείο επίσκεψης. Η τεφροδόχος στο σπίτι είναι ιδιωτική. Κάποιες οικογένειες το θέλουν. Κάποιες άλλες, μετά από μήνες, ζητούν έναν δημόσιο τόπο μνήμης. Καλύτερα να το συζητήσετε πριν, όχι μετά την επιστροφή από το ΚΑΝ.
Κόστος ως παράγοντας, όχι ως τιμοκατάλογος
Η αποτέφρωση δεν είναι αυτόματα φθηνότερη, ούτε ακριβότερη, με έναν αριθμό που να ισχύει για όλους. Στην ταφή υπάρχουν τέλη κοιμητηρίου που ορίζει ο δήμος. Στην αποτέφρωση δεν υπάρχουν τέλη ταφής, υπάρχουν όμως τέλη του ΚΑΝ, ειδικό φέρετρο για καύση και μεταφορά προς την Αλεξάνδρεια Ημαθίας, περίπου 220 χιλιόμετρα από την Ξάνθη.
Το σωστό είναι να ζητήσετε δύο αναλυτικές προσφορές, μία για ταφή και μία για αποτέφρωση, με τα ίδια υπόλοιπα στοιχεία, φέρετρο, στολισμό, μεταφορά από τον τόπο θανάτου. Έτσι συγκρίνετε όμοια πράγματα. Τη δομή των εξόδων την εξηγούμε στον οδηγό πόσο κοστίζει μια κηδεία. Δεν δημοσιεύουμε ενιαία τιμή, γιατί κάθε περίπτωση διαφέρει.
Πότε πρέπει να αποφασίσετε
Η απόφαση δεν μπορεί να μείνει ανοιχτή για μέρες. Η σορός παραμένει σε ψύξη, όμως ναός, κοιμητήριο και ΚΑΝ κλείνουν ώρες. Στην πράξη, οι περισσότερες οικογένειες καταλήγουν μέσα στις πρώτες ώρες μετά το πιστοποιητικό θανάτου. Αν υπάρχει συμβολαιογραφική δήλωση, η συζήτηση τελειώνει στο έγγραφο. Αν δεν υπάρχει, ζητάμε να μιλήσουν μεταξύ τους οι πλησιέστεροι πριν κλειστεί μεταφορά προς Αλεξάνδρεια.
Αν η διαφωνία είναι πραγματική, δεν προχωρούμε σε αποτέφρωση. Η ταφή μπορεί να γίνει και να συζητηθεί αργότερα η τύχη των οστών, μετά από εκταφή. Το αντίστροφο δεν ισχύει. Η καύση δεν αναιρείται.
Πώς καταλήγει η οικογένεια στην Ξάνθη
Στην πράξη ρωτάμε τρία πράγματα. Υπάρχει γραπτή επιθυμία του εκλιπόντος; Τι θέλει η οικογένεια για μνημόσυνα και τόπο επίσκεψης; Υπάρχει συμφωνία ανάμεσα στους πλησιέστερους συγγενείς; Αν το πρώτο είναι σαφές, η συζήτηση τελειώνει εκεί. Αν όχι, η απόφαση ανήκει στους πλησιέστερους, και χρειάζεται ηρεμία, όχι πίεση ωρών.
Δεν πιέζουμε προς ταφή ούτε προς καύση. Εξηγούμε τι συνεπάγεται η κάθε επιλογή στον τόπο μας, ποιος ναός τι μπορεί να τελέσει, ποιο ΚΑΝ εξυπηρετεί τη Θράκη, και τι γίνεται με την τέφρα. Η οικογένεια αποφασίζει. Εμείς εκτελούμε.
Αν θέλετε να το συζητήσετε χωρίς δέσμευση, καλέστε μας. Είμαστε διαθέσιμοι 24 ώρες.
Συχνές ερωτήσεις
- Επιτρέπεται τρισάγιο αν επιλέξουμε αποτέφρωση;
- Η Ιερά Σύνοδος επιτρέπει την τέλεση τρισαγίου. Η πλήρης εξόδιος ακολουθία στον ναό, όπως σε παραδοσιακή ταφή, δεν είναι η συνήθης εκκλησιαστική τάξη για καύση. Το συντονίζουμε με τον ιερέα της οικογένειας.
- Γίνονται μνημόσυνα μετά την καύση;
- Στην πράξη, μετά την αποτέφρωση δεν τελούνται τα συνήθη μνημόσυνα και τρισάγια που ακολουθούν την ταφή. Αν η οικογένεια θέλει αυτόν τον κύκλο μνήμης, η ταφή είναι η επιλογή που τον επιτρέπει.
- Τι γίνεται αν ένα μέλος της οικογένειας διαφωνεί;
- Αν υπάρχει συμβολαιογραφική δήλωση του εκλιπόντος, αυτή υπερισχύει. Αν δεν υπάρχει, χρειάζεται συμφωνία των πλησιέστερων συγγενών. Δεν προχωρούμε σε αποτέφρωση όσο η οικογένεια είναι σε ανοιχτή διαφωνία χωρίς νομικό έρεισμα.
- Τι γίνεται αν υπάρχει δήλωση εν ζωή;
- Συμβολαιογραφική δήλωση κατά το άρθρο 15 του ν. 4368/2016 δεσμεύει τους οικείους ως προς τον τύπο της τελετής και την ταφή ή την αποτέφρωση. Φέρτε μας το έγγραφο από την πρώτη επικοινωνία.
- Πού γίνεται η καύση για οικογένειες της Θράκης;
- Το πλησιέστερο κέντρο είναι το ΚΑΝ Αλεξάνδρειας Ημαθίας, περίπου 220 χιλιόμετρα από την Ξάνθη. Αναλαμβάνουμε τη μεταφορά και τα έγγραφα. Η λεπτομέρεια της διαδικασίας είναι στον οδηγό αποτέφρωσης.