Ψυχοσάββατα, Πότε Τελούνται Και Τι Φέρνουμε Στον Ναό

Κάθε Σάββατο στην ορθόδοξη τάξη έχει μνήμη κεκοιμημένων. Τα δύο Ψυχοσάββατα ξεχωρίζουν επειδή η Εκκλησία τελεί γενικά μνημόσυνα, όχι μόνο για έναν άνθρωπο. Οι οικογένειες προσκομίζουν κόλλυβα, μνημονεύονται ονόματα, και πολλοί επισκέπτονται το κοιμητήριο. Είναι ημέρα κοινής μνήμης, γι αυτό γεμίζουν οι ναοί της Ξάνθης περισσότερο από ένα συνηθισμένο Σάββατο.

Στην τοπική πράξη βλέπουμε και οικογένειες που δεν έχουν τελέσει ακόμη 40ήμερο, και οικογένειες που μνημονεύουν ανθρώπους ετών. Δεν υπάρχει «μία σωστή» σύνθεση δίσκου για το Ψυχοσάββατο. Υπάρχει σεβασμός στον ναό, στα ονόματα και στην ποσότητα κολλύβων ως προς τους παρευρισκόμενους.

Το πρώτο ορίζεται το Σάββατο πριν την Κυριακή της Απόκρεω, 57 ημέρες πριν το Πάσχα. Το δεύτερο είναι το Σάββατο πριν την Πεντηκοστή, 48 ημέρες μετά το Πάσχα. Επειδή το Πάσχα είναι κινητό, κινητά είναι και τα Ψυχοσάββατα. Το ορθόδοξο Πάσχα του 2026 ήταν στις 12 Απριλίου. Άρα το πρώτο Ψυχοσάββατο στις 14 Φεβρουαρίου και το δεύτερο στις 30 Μαΐου.

Υπάρχουν και τοπικά ψυχοσάββατα σε άλλες περιοχές, όπως πριν τον Άγιο Δημήτριο στη Μακεδονία. Στην Ξάνθη η οικογένεια ρωτάει κυρίως για τα δύο πανελλήνια. Αν θέλετε συγκεκριμένη ενορία, το επιβεβαιώνουμε με τον ναό, γιατί κάποιες ενορίες τελούν μνημόσυνα και το Σάββατο του Αγίου Θεοδώρου, που το 2026 έπεσε στις 28 Φεβρουαρίου.

Για τον επόμενο χρόνο μην κρατάτε τις ημερομηνίες του 2026 ως σταθερές. Υπολογίζονται από το Πάσχα. Εμείς, όταν πλησιάζει η περίοδος, υπενθυμίζουμε στις οικογένειες που μας έχουν εμπιστευτεί μνημόσυνα.

Το μνημόσυνο των 40 ημερών αφορά έναν συγκεκριμένο άνθρωπο, σε συγκεκριμένο αριθμό ημερών από την ταφή, με δίσκο στο όνομά του και συνεννόηση με τον ναό. Το Ψυχοσάββατο αφορά όλους τους κεκοιμημένους. Μπορείτε να μνημονεύσετε το δικό σας πρόσωπο μέσα στην κοινή ακολουθία, χωρίς να οργανώσετε πλήρες ιδιωτικό μνημόσυνο.

Δεν υποκαθιστά το 40ήμερο. Αν το σαρανταήμερο πέσει κοντά σε Ψυχοσάββατο, ο ναός συχνά συνδυάζει ή μεταφέρει την ημέρα στην πλησιέστερη Κυριακή, όπως γίνεται και με τα τακτικά μνημόσυνα όταν πέφτουν καθημερινή. Το ρωτάμε στον ιερέα, δεν το μαντεύουμε από το ημερολόγιο.

Τα κόλλυβα είναι το κεντρικό στοιχείο. Σιτάρι, ρόδι, αμύγδαλα, ζάχαρη, σταφίδες, με τον συμβολισμό που εξηγούμε στον οδηγό των μνημοσύνων. Στο Ψυχοσάββατο πολλές οικογένειες φέρνουν μικρότερο δίσκο από ό,τι στο 40ήμερο, επειδή μοιράζονται μαζί με άλλους πιστούς. Άλλες θέλουν πλήρη δίσκο και σακουλάκια με το όνομα.

• Συνεννόηση με τον ναό για ώρα κατάθεσης κολλύβων, συνήθως το πρωί πριν τη Θεία Λειτουργία
• Κατάθεση ονομάτων για μνημόνευση
• Δίσκος κολλύβων και, αν το θέλετε, σακουλάκια
• Πρόσφορο, όπου το ζητά η ενορία
• Τρισάγιο στον τάφο μετά τη λειτουργία, αν το επιθυμεί η οικογένεια

Ο στολισμός είναι διακριτικός. Δεν μπαίνουν στεφάνια κηδείας. Αν θέλετε άνθη στον ναό ή στον τάφο, το οργανώνουμε από τη σελίδα στολισμών, σε κλίμακα μνημοσύνου, όχι κηδείας.

Πολλές οικογένειες στην Ξάνθη πηγαίνουν από τον ναό στο κοιμητήριο το ίδιο πρωί. Αν θέλετε τρισάγιο στον τάφο, το λέτε από την κράτηση, ώστε να υπάρχει χρόνος στον ιερέα. Τα κοιμητήρια έχουν ωράριο λειτουργίας. Δεν μένουμε εκεί αργά το βράδυ. Λεπτομέρειες για χώρους και επταετία υπάρχουν στον οδηγό για τα κοιμητήρια Ξάνθης.

Άνθη στον τάφο είναι συνήθεια, όχι υποχρέωση. Κερί και λίγα λουλούδια αρκούν. Δεν στήνουμε στεφάνια κηδείας σε Ψυχοσάββατο. Αν η οικογένεια είναι μακριά, μπορούμε να καταθέσουμε εμείς άνθη μαζί με το τρισάγιο.

Από ένα τηλεφώνημα αναλαμβάνουμε συνεννόηση με τον ναό της επιλογής σας, δίσκο κολλύβων, σακουλάκια, και τρισάγιο στον τάφο αν το ζητήσετε. Αν βρίσκεστε μακριά, στην Αθήνα, στη Γερμανία ή αλλού, κάνουμε την κατάθεση και σας ενημερώνουμε. Δεν χρειάζεται να ταξιδέψετε για ένα Ψυχοσάββατο, εκτός αν το θέλετε.

Η υπηρεσία εντάσσεται στα μνημόσυνα που οργανώνουμε όλο τον χρόνο. Το Ψυχοσάββατο έχει απλώς σταθερή ημερομηνία στο εκκλησιαστικό ημερολόγιο, γι αυτό η κράτηση γίνεται μερικές ημέρες νωρίτερα, ιδίως σε κεντρικούς ναούς της πόλης. Για κράτηση, επικοινωνήστε μαζί μας.